تهوع و استفراغ در بارداری یکی از اولین و شایعترین تجربههایی است که بسیاری از مادران از هفتههای ابتدایی بارداری با آن روبهرو میشوند. این وضعیت اگرچه طبیعی است، اما میتواند زندگی روزمره، تغذیه و حتی خواب مادر را تحت تأثیر قرار دهد. بسیاری از زنان باردار به دنبال پاسخ سوالاتی مانند علت تهوع، زمان شروع و پایان آن، روشهای درمان فوری و غذاهای مناسب هستند. در این راهنمای جامع از مجله زیبایی و سلامت زیباباش تلاش کردهایم همه نکات کاربردی و پرجستجو درباره تهوع بارداری را به زبان ساده و کامل بررسی کنیم.
تهوع و استفراغ بارداری دقیقاً چیست و چرا رخ میدهد؟
تهوع و استفراغ بارداری که بسیاری آن را با نام «ویار در بارداری» میشناسند، یکی از رایجترین علائم اوایل بارداری است که بیشتر زنان باردار آن را تجربه میکنند. این حالت نتیجه تغییرات گسترده هورمونی و فیزیولوژیک بدن مادر است. بدن در حال سازگاری با رشد جنین و افزایش هورمونهاست و همین موضوع میتواند باعث تحریک مرکز تهوع در مغز شود.
افزایش سریع هورمون hCG مهمترین عامل ایجاد تهوع شناخته میشود. این هورمون در هفتههای ابتدایی بارداری به سرعت افزایش مییابد و دقیقاً همزمان با اوج گرفتن آن، تهوع نیز بیشتر میشود. همچنین افزایش هورمون استروژن باعث حساس شدن حس بویایی میشود و همین موضوع باعث میشود بوهایی که قبلاً آزاردهنده نبودند، ناگهان غیرقابل تحمل شوند.
از طرفی دستگاه گوارش در بارداری کندتر کار میکند تا مواد مغذی بیشتری جذب شود. این کند شدن هضم غذا میتواند احساس سنگینی معده و تهوع ایجاد کند. ترکیب این عوامل در کنار استرس و تغییرات روحی باعث میشود تهوع بارداری یک تجربه طبیعی اما گاهی آزاردهنده باشد.
تهوع بارداری از چه زمانی شروع میشود و تا چه زمانی ادامه دارد؟
یکی از پرتکرارترین سوالات مادران این است که «از کی تهوع شروع میشود؟»
در اغلب بارداریها:
-
شروع علائم: هفته ۵ تا ۶
-
اوج شدت: هفته ۸ تا ۱۲
-
کاهش علائم: هفته ۱۴ تا ۱۶
-
پایان در بیشتر افراد: ماه چهارم
با این حال، حدود ۱۵ درصد از زنان تا ماههای پایانی بارداری هم تهوع دارند. حتی برخی مادران در سهماهه سوم دوباره تهوع را تجربه میکنند که معمولاً به دلیل فشار رحم به معده و رفلاکس معده است.
چرا تهوع صبحها شدیدتر است؟
صبحها معده مدت طولانی خالی بوده و قند خون کاهش یافته است. این دو عامل مهم باعث میشوند تهوع هنگام بیدار شدن شدیدتر باشد. همچنین سطح هورمونها در صبح بالاتر است و بدن هنوز انرژی کافی دریافت نکرده است. به همین دلیل توصیه میشود قبل از بلند شدن از تخت، یک میانوعده خشک مثل بیسکویت یا نان تست مصرف کنید.
چه عواملی تهوع بارداری را تشدید میکنند؟
شناخت عوامل تشدیدکننده کمک زیادی به کنترل تهوع میکند:
-
معده خالی ماندن طولانی
-
غذاهای چرب و سرخکردنی
-
استرس و اضطراب
-
کمخوابی
-
بوهای تند (عطر، ادکلن، غذا)
-
گرمای زیاد محیط
-
کمآبی بدن
-
مصرف مکمل آهن با معده خالی
گاهی فقط حذف یک عامل ساده مثل بوی غذا میتواند تهوع را تا حد زیادی کاهش دهد.
چه کسانی بیشتر دچار تهوع شدید میشوند؟
برخی مادران بیشتر مستعد ویار شدید هستند:
-
بارداری دوقلو یا چندقلو
-
سابقه تهوع شدید در بارداری قبلی
-
سابقه میگرن
-
حساسیت شدید به بوها
-
سابقه بیماری معده
-
استرس بالا و اضطراب
در این افراد احتمال تهوع شدیدتر و طولانیتر بیشتر است.
درمان فوری تهوع بارداری در خانه (کاملاً کاربردی)
خوردن قبل از بلند شدن از تخت
این یکی از مؤثرترین روشهاست. معده خالی مهمترین محرک تهوع است. خوردن چند بیسکویت ساده قبل از بلند شدن میتواند تهوع صبحگاهی را به شکل چشمگیری کاهش دهد.
وعدههای کوچک اما متعدد
سه وعده سنگین، معده را تحریک میکند. بهترین روش خوردن ۵ تا ۶ وعده کوچک در طول روز است.
نوشیدن مایعات بین وعدهها
نوشیدن آب همراه غذا معده را پر کرده و تهوع را بیشتر میکند. بهتر است نیم ساعت قبل یا بعد غذا مایعات بنوشید.
زنجبیل؛ درمان طبیعی و اثباتشده
زنجبیل یکی از مؤثرترین درمانهای خانگی تهوع است و تحقیقات زیادی آن را تأیید کردهاند. مصرف دمنوش زنجبیل یا آبنبات زنجبیلی میتواند تهوع را کاهش دهد.
لیمو؛ درمان فوری و سریع
بوی لیمو یا نوشیدن آبلیمو تازه اثر سریع در کاهش تهوع دارد. بسیاری از مادران این روش را مؤثرترین راه فوری میدانند.
بهترین غذاها برای کاهش تهوع بارداری
انتخاب غذا نقش بسیار مهمی در کنترل تهوع دارد.
غذاهای توصیهشده:
-
نان تست و بیسکویت ساده
-
برنج ساده
-
سیبزمینی آبپز
-
موز و سیب
-
ماست
-
سوپ سبک
-
مغزها و آجیل خام
این غذاها سبک، زود هضم و ملایم هستند و معده را تحریک نمیکنند.
غذاهایی که باید در دوران تهوع بارداری حذف شوند
برخی غذاها تهوع را چند برابر میکنند:
-
فستفود و غذاهای چرب
-
غذاهای سرخکردنی
-
غذاهای پرادویه
-
نوشابه و قهوه
-
غذاهای بسیار شیرین
-
سوسیس و کالباس
حذف این موارد تأثیر بسیار زیادی در کاهش تهوع دارد.
بهترین نوشیدنیها برای کاهش تهوع
-
آب خنک
-
آبسیب طبیعی
-
دمنوش زنجبیل
-
دمنوش نعناع
-
آبلیمو
-
آب نارگیل
هیدراته نگه داشتن بدن یکی از کلیدیترین روشهای کاهش تهوع است.
نقش ویتامین B6 در کاهش تهوع بارداری
ویتامین B6 مهمترین ویتامین ضد تهوع است. بسیاری از پزشکان اولین درمان دارویی را با این ویتامین شروع میکنند. کمبود B6 میتواند تهوع را تشدید کند و مصرف آن در دوز مناسب معمولاً بسیار مؤثر است.
چه زمانی تهوع بارداری خطرناک میشود؟
اگر این علائم را دارید حتماً پزشک مراجعه کنید:
-
استفراغ شدید و مداوم
-
کاهش وزن
-
کمآبی بدن
-
عدم توانایی خوردن یا نوشیدن
-
سرگیجه و ضعف شدید
این وضعیت ممکن است «هایپرامزیس گراویداروم» باشد که نیاز به درمان پزشکی دارد.
آیا تهوع بارداری برای جنین مفید است؟
جالب است بدانید تحقیقات نشان داده مادرانی که تهوع دارند، معمولاً بارداری سالمتری را تجربه میکنند؛ زیرا این موضوع نشانه فعال بودن هورمونهای بارداری است. برای مشاهده اندازه جنین در ماه ها و هفته های مختلف بارداری کلیک کنید.
آیا تهوع شدید نشانه جنسیت جنین است؟
باور رایج میگوید تهوع شدید یعنی جنین دختر است، اما از نظر علمی هنوز شواهد قطعی برای این موضوع وجود ندارد. آیا میشود جنسیت جنین را از قبل تعیین کرد؟ کلیک کنید.
نکات طلایی کاهش تهوع بارداری
-
همیشه یک میانوعده همراه داشته باشید
-
بلافاصله بعد غذا دراز نکشید
-
لباس تنگ نپوشید
-
از بوهای آزاردهنده دوری کنید
-
خواب کافی داشته باشید
-
استرس را کاهش دهید
جمع بندی
تهوع و استفراغ بارداری یکی از طبیعیترین علائم اوایل بارداری است که معمولاً در سهماهه اول شدت دارد و سپس کاهش پیدا میکند. رعایت تغذیه مناسب در دوران بارداری، استفاده از درمانهای خانگی، مصرف مایعات کافی و در صورت نیاز مراجعه به پزشک میتواند این دوران را بسیار قابل تحملتر کند. آگاهی از عوامل تشدیدکننده و رعایت نکات ساده روزمره بهترین راه مدیریت تهوع بارداری است.
پشتیبانی زیباباش 09395432010