مراقبت‌های ضروری بعد از کشیدن دندان

کشیدن دندان، خواه به دلیل پوسیدگی عمیق، دندان عقل نهفته، یا دلایل دیگر، یک عمل جراحی کوچک اما مهم محسوب می‌شود. موفقیت این عمل و روند بهبودی شما، به میزان قابل توجهی به مراقبت‌های بعد از کشیدن دندان بستگی دارد. رعایت دقیق دستورالعلی که دندانپزشک می‌دهد، نه تنها درد و ناراحتی را به حداقل می‌رساند، بلکه از بروز عوارض جدی و دردناکی مانند "خشکی حفره دندان" (Dry Socket) جلوگیری می‌کند. در این مقاله از مجله زیبایی و سلامت، به طور کامل و گام به گام، تمامی مراحل مراقبت بعد از کشیدن دندان را از لحظه خروج از مطب تا بهبود کامل، بررسی می‌کنیم.

مراقبت‌های فوری در ۲۴ ساعت پس از کشیدن دندان اول (زمان طلایی)

این بازه زمانی برای تشکیل لخته خون و آغاز فرآیند التیام، حیاتی است.

۱. کنترل خونریزی

• گاز استریل: گاز استریل گذاشته شده بر روی حفره دندان را با فشار ملایم اما پیوسته به مدت ۴۵ دقیقه تا یک ساعت گاز بزنید. از جابجا کردن، دستکاری یا بیرون آوردن مکرر آن خودداری کنید.

• تکنیک‌های کمکی: پس از برداشتن گاز، در صورت وجود ترشح خونابه (که طبیعی است)، یک چای کیسه‌ای مرطوب و سرد را به مدت ۲۰ دقیقه بر روی ناحیه بگذارید. تانن موجود در چای به انقباض عروق و قطع خونریزی کمک می‌کند.

• پرهیزها: از تف کردن محکم، مکیدن (مثل استفاده از نی) و شستشوی دهان در ۲۴ ساعت اول به شدت اجتناب کنید. این حرکات با ایجاد فشار منفی در دهان، لخته حیاتی را جدا می‌کند.

۲. کنترل تورم و درد

• کمپرس سرد: در ۲۴ ساعت اول، از کیسه یخ یا کمپرس سرد استفاده کنید. آن را به مدت ۲۰ دقیقه روی گونه، در ناحیه دندان کشیده شده بگذارید و ۲۰ دقیقه بردارید. این کار به کاهش تورم و بی‌حسی نسبی ناحیه کمک می‌کند.

• داروها: مسکن‌های تجویز شده توسط دندانپزشک (مانند ایبوپروفن که هم مسکن است و هم ضد التهاب) را طبق دستور و پیش از از بین رفتن کامل بی‌حسی مصرف کنید تا درد تحت کنترل باشد.

۳. استراحت و وضعیت بدن

• در ساعت‌های اولیه، با تکیه دادن، سر خود را بالاتر از قلب نگه دارید. از خوابیدن به پهلو یا روی صورت خودداری کنید.

• از فعالیت‌های سنگین، ورزش، خم شدن و بلند کردن اجسام سنگین حداقل برای ۲-۳ روز پرهیز کنید.

✔️بیشتر بخوانید:  درمان ترک مویی دندان

مراقبت‌های روزهای بعد از کشیدن دندان و رژیم غذایی مناسب

رژیم غذایی مرحله‌ای

• ۲۴ ساعت اول: مایعات سرد و نرم. مانند آب، شیر سرد، آبمیوه‌های غیراسیدی، سوپ سرد شده، ماست، پودینگ و بستنی (بدون قطعات جامد). سرمای این مواد به کاهش تورم کمک می‌کند.

• روزهای ۲ تا ۷: غذاهای نرم و ولرم. مانند پوره سیب‌زمینی، تخم‌مرغ همزده، پاستای کاملاً پخته، پوره میوه‌ها و سبزیجات، ماهی پخته‌شده و فرنی.

• پرهیزهای غذایی: تا حداقل یک هفته از غذاهای داغ، تند، سفت، ترد (مانند چیپس، آجیل)، دانه‌دار (مانند کنجد، تخم کتان) و اسیدی (مانند لیمو، گوجه) اجتناب کنید. همچنین از نوشیدن نوشیدنی‌های الکلی، گازدار و کافئین‌دار (قهوه داغ) پرهیز کنید.

بهداشت دهان با احتیاط

• ۲۴ ساعت اول: از شستشوی دهان خودداری کنید.

• از روز دوم: شستشوی بسیار ملایم با آب‌نمک ولرم (نصف قاشق چای‌خوری نمک در یک لیوان آب جوشیده‌شده سرد) پس از هر وعده غذایی و قبل از خواب را آغاز کنید. محلول را به آرامی در دهان بچرخانید و بدون فشار تف کنید.

• مسواک زدن: مسواک زدن دندان‌های دیگر را از شب اول ادامه دهید، اما ناحیه کشیده‌شده را به آرامی و با دقت پاک کنید.

عوارض احتمالی کشیدن دندان و راه‌های پیشگیری

خشکی حفره دندان (Dry Socket)

این عارضه زمانی رخ می‌دهد که لخته خون زودتر از موعد از حفره دندان جدا شود و استخوان و عصب زیرین در معرض هوا و مواد غذایی قرار گیرد. علائم آن شامل درد شدید و ضربان‌دار که ۲-۴ روز پس از کشیدن آغاز می‌شود، دردی که به گوش و شقیقه انتشار می‌یابد، بوی بد دهان و حفره خالی قابل مشاهده است.

• پیشگیری: با رعایت دقیق دستورات بالا (عدم مکیدن، عدم شستشوی شدید، پرهیز از کشیدن سیگار) می‌توان از آن جلوگیری کرد.

• درمان: درای ساکت شدن حفره دندان یک وضعیت اورژانس دندانپزشکی است و باید فوراً به دندانپزشک مراجعه کنید. او ناحیه را تمیز کرده و یک پانسمان دارویی مخصوص در حفره قرار می‌دهد تا درد تسکین یابد و روند بهبودی مجدداً آغاز شود.

سایر علائم هشداردهنده

در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، فوراً با دندانپزشک خود تماس بگیرید:

• خونریزی غیرقابل کنترل پس از ۱۲-۲۴ ساعت.

• تب بالای ۳۸ درجه سانتی‌گراد.

• تورم شدید و رو به افزایش پس از ۲-۳ روز.

• درد غیرقابل تحمل که با مسکن‌های معمول تسکین نمی‌یابد.

• ترشح چرک از ناحیه.

✔️بیشتر بخوانید:  عمر روکش دندان چقدر است؟

سوالات متداول (FAQ)

۱. بعد از کشیدن دندان، چه مدت خونریزی طبیعی است؟

ترشح خونابه تا ۲۴-۴۸ ساعت اول طبیعی است. اگر خونریزی فعال و قرمز روشن بعد از ۱۲ ساعت ادامه داشت، با دندانپزشک تماس بگیرید.

۲. بعد از کشیدن دندان عقل یا دندان معمولی، چه مدت باید مراعات کرد؟

اصول کلی یکسان است، اما بهبودی کامل پس از کشیدن دندان عقل (مخصوصاً نوع نهفته) ممکن است چند هفته طول بکشد و نیاز به مراقبت دقیق‌تری داشته باشد.

۳. آیا کشیدن سیگار یا قلیان بعد از کشیدن دندان مجاز است؟

به هیچ وجه. نیکوتین جریان خون را کاهش داده و بهبودی را به تأخیر می‌اندازد. همچنین عمل مکیدن، خطر خشکی حفره را به شدت افزایش می‌دهد. حداقل ۷۲ ساعت و ترجیحاً تا یک هفته از استعمال دخانیات خودداری کنید.

۴. چگونه بعد از کشیدن دندان بخوابیم؟

در شب اول، با استفاده از دو بالش، سر خود را بالا نگه دارید. این کار به کاهش تورم و خونریزی کمک می‌کند.

۵. تورم صورت بعد از کشیدن دندان چقدر طول می‌کشد؟

تورم معمولاً در روز دوم و سوم به اوج خود می‌رسد و سپس به تدریج در طول ۵-۷ روز بعدی کاهش می‌یابد. استفاده از کمپرس سرد در ۲۴ ساعت اول و پس از آن کمپرس گرم (برای تسهیل جریان خون و رفع کبودی) می‌تواند کمک‌کننده باشد.

جمع‌بندی

بهبودی پس از کشیدن دندان یک فرآیند مرحله‌ای است که با صبر و رعایت دقیق دستورالعمل‌ها به خوبی سپری می‌شود. کلید موفقیت، محافظت از لخته خون تشکیل‌شده در روزهای اول و رعایت بهداشت ملایم و رژیم غذایی مناسب در روزهای بعد است. در صورت بروز هر گونه علامت غیرعادی، شک به ابتلا به خشکی حفره دندان، یا ایجاد سوال جدید، تماس با دندانپزشک معالج خود را به تأخیر نیندازید. مراقبت صحیح، تضمین‌کننده بهبودی سریع، بدون درد و بدون عارضه است.